Zygmunt Lorentz Powrót do strony głwnej



Wydarzenia z życia Oddziału i PTH
Treść statutu Polskiego Towarzystwa Historycznego
Informacje o aktualnych władzach Oddziału
Historia Oddziału Łódzkiego PTH
Sprawozdanie z działalności OŁ PTH za lata 2000-2003
Biogramy Członków Honorowych PTH z Łodzi
Wzór deklaracji członkowskiej Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje o odczytach historycznych i zebraniach
Informacje o olimpiadach i konkursach organizowanych przez PTH
Informacje o publikacjach Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje dotyczące Rocznika Łódzkiego
Artykuły i materiały dla studentów i nauczycieli związane z dydaktyką historii
Koła terenowe działające w ramach Oddziału Łódzkiego PTH
Galeria zdjęć dokumentujących działalność OŁ PTH
Adresy wybranych stron internetowych przydatnych historykom
Kontakt z Zarządem Oddziału Łódzkiego PTH
opracował Marcin Laskowski
na podstawie archiwaliów
z Muzeum Oświaty Ziemi Łódzkiej -
Wydziału Zbiorów Specjalnych
Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej
im. prof. T. Kotarbińskiego w Łodzi


ZYGMUNT LORENTZ (13 IX 1894 Orzeszków - 5 X 1943 Łódź)

       13 września 1894 roku w Orzeszkowie w powiecie łęczyckim urodził się Zygmunt Lorentz, syn Aleksandra i Heleny z Boernerów. Wychował się w środowisku kulturalnym o tradycjach niepodległościowych. Dziad, Edward Boerner, superitendent Kościoła ewangelicko-augsburskiego, proboszcz w Zduńskiej Woli, brał udział w powstaniu styczniowym, był więziony w Łodzi. Wuj Zygmunta - Ignacy Boerner to czynny członek PPS, prezydent tzw. Rzeczypospolitej Ostrowieckiej (w 1905 roku), legionista, pułkownik Wojska Polskiego, późniejszy minister Poczt i Telegrafów.
      Początkowe nauki Zygmunt Lorentz pobierał w domu. W 1907 roku Zygmunt Lorentz zdał egzamin do trzeciej klasy Szkoły Handlowej w Zgierzu. Po ukończeniu tej 4-klasowej szkoły kontyunował naukę w 7-klasowej Szkole Kupiectwa Łódzkiego przy ul. Dzielnej (obecnie Narutowicza). Już w szkole średniej należał do tajnej organizacji niepodległościowej „Zarzewie” i był jednym z czynniejszych działaczy wśród młodzieży łódzkiej, wchodząc w skład wyższego stopnia tej organizacji tzw. „Petu”. W 1912 roku Zygmunt Lorentz wyjeżdża na studia do Krakowa, na wydział filozoficzny. Tutaj w dalszym ciągu bierze udział w ruchu zarzewiackim i jest członkiem stowarzyszenia akademickiego „Znicz”.
      W 1914 roku, z chwilą wybuchu I wojny światowej, Zygmunt Lorentz przerywa studia i wraca do rodzinnego Zgierza, gdzie oddaje się nauczaniu historii w tamtejszej Szkole Handlowej. W latach 1916-1920 pracuje w 7-klasowym Gimnazjum Żeńskim pani Janiny Pryssewiczówny, 8-klasowej Szkole Żeńskiej im. E. Orzeszkowej i w Gimnazjum Żeńskim Anieli Rother. W 1920 roku Zygmunt Lorentz zgłasza się jako ochotnik do Wojska Polskiego i pełni obowiązki kierownika propagandy na terenie województwa łódzkiego. W latach 1920-1924 kontynuował studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1927-1939 pracował w Miejskim Gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi. W latach 1937-1939 nauczał ponadto historii w łódzkim Pedagogium.
      Oprócz pracy szkolnej i wychowawczej, oddawał się pracy społecznej. W ramach działalności w Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskiego był członkiem Zarządu Sekcji Szkolnictwa Średniego, delegatem do Zarządu Głównego w Warszawie. W 1926 roku ukazuje się drukiem praca napisana przez Zygmunta Lorentza pt. „Narodziny Łodzi Nowoczesnej”. Od 1927 roku Zygmunt Lorentz rozpoczyna na szerszą skalę swoją działalność naukową poprzez badania historyczne w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie. W 1927 roku wygłosił odczyt nt. „Przegląd najważniejszych zabytków sztuki regionu łódzkiego”.
      30 września 1927 roku Zygmunt Lorentz współorganizuje Łódzki Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego, którego był prezesem nieprzerwanie aż do momentu wybuchu II wojny światowej. Na stanowisku prezesa Oddziału oraz redaktora Rocznika Oddziału Łódzkiego PTH, rozwinął wszechstronną działalność naukową. Pełny obraz działalności Zygmunta Lorentza w łódzkim PTH uwydatnia się w tomie 3 Rocznika OŁ PTH za rok 1939, m.in. w artykule zatytułowanym „Łódź i okręg łódzki jako przedmiot badań historycznych”. W 1931 roku wygłosił odczyt nt. „Regionalizm w szkole jako czynnik wychowawczy”. W 1935 roku Zygmunt Lorentz zostaje wybrany do Zarządu Głównego PTH we Lwowie i jest jego członkiem aż do roku 1939. Rok później Lorentz był jednym z inicjatorów powołania Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi. W tym samym 1936 roku zostaje powołany przez Senat Wolnej Wszechnicy Polskiej, Oddziału w Łodzi, do wykładania historii Łodzi na wydziale humanistycznym tej uczelni. W 1937 roku wygłosił jeszcze jeden odczyt nt. „Archiwalia własne regionu łódzkiego”. W następnym roku odczyty pt. „Europa i Polska w roku 1863” oraz „Nauczyciel historii wobec warunków pracy dydaktycznej”.
      We wrześniu 1939 roku Zygmunt Lorentz, wespół z innymi wybitniejszymi działaczami, organizuje Komitet Obywatelski, w którym pełni obowiązki sekretarza. W maju 1940 roku Lorentz zostaje wysiedlony z Łodzi, przedostaje się do Generalnej Guberni, w okolice Piotrkowa Trybunalskiego. W 1941 roku przedostaje się do Warszawy, gdzie włącza się do akcji tajnego nauczania, rozpoczynając jednocześnie pracę w Centralnym Archiwum Akt Dawnych. Placówka ta była wtedy nie tylko azylem dla wielu historyków, ale i aktywną komórką konspiracyjną.
      W 1943 roku Zygmunt Lorentz zostaje, z ramienia Delegatury Rządu RP na Kraj, desygnowany na Kuratora Oświaty i Kultury Okręgu Łódzkiego zarówno na terytoriach wcielonych do Rzeszy, jak i należących do Generalnej Guberni. 13 września tego roku udaje się do Łodzi na fałszywą przepustkę, celem nawiązania kontaktów z tamtejszym nauczycielstwem, rozszerzenia i połączenia lokalnej akcji tajnego nauczania z organizacją naczelną. 16 września 1943 roku Zygmunt Lorentz, rozpoznany jako wybitny przedwojenny polski działacz kulturalny, zostaje aresztowany przez łódzkie Gestapo i osadzony w więzieniu przy Robert Kochstrasse 16 (dziś S. Sterlinga). Zmarł 5 października 1943 roku po bezlitosnych „przesłuchaniach”.
      Zygmunt Lorentz przeszedł do historii jako wybitny historyk - regionalista i pedagog, zasłużony organizator życia kulturalnego i naukowego Łodzi lat dwudziestolecia międzywojennego oraz działacz niepodległościowy i ofiarny patriota służący sprawie Polski aż do tragicznego końca.

 ( zdjęcia Zygmunta Lorentza )
( powrót do: "historia OŁ PTH" )




| Aktualności | Statut PTH | Władze OŁ PTH | Historia OŁ PTH | Sprawozdanie | Członkowie Honorowi | Deklaracja | Odczyty | Olimpiady Historyczne | Oferta Wydawnicza | Rocznik Łódzki | Dydaktyka historii | Koła terenowe | Galeria | Linki | Kontakt |