Natalia Gąsiorowska-Grabowska



Wydarzenia z życia Oddziału i PTH
Treść statutu Polskiego Towarzystwa Historycznego
Informacje o aktualnych władzach Oddziału
Historia Oddziału Łódzkiego PTH
Sprawozdanie z działalności OŁ PTH za lata 2000-2003
Biogramy Członków Honorowych PTH z Łodzi
Wzór deklaracji członkowskiej Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje o odczytach historycznych i zebraniach
Informacje o olimpiadach i konkursach organizowanych przez PTH
Informacje o publikacjach Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje dotyczące Rocznika Łódzkiego
Artykuły i materiały dla studentów i nauczycieli związane z dydaktyką historii
Koła terenowe działające w ramach Oddziału Łódzkiego PTH
Galeria zdjęć dokumentujących działalność OŁ PTH
Adresy wybranych stron internetowych przydatnych historykom
Kontakt z Zarządem Oddziału Łódzkiego PTH
Jarosław Kita, Rafał Stobiecki
Słownik biograficzny
historyków łódzkich
Łódź 2000


       GĄSIOROWSKA-GRABOWSKA NATALIA (20 V 1881 Orzyc koło Makowa - 30 XI 1964 Warszawa)- historyk nowożytnych dziejów społeczno-gospodarczych i dziejów polskiego ruchu robotniczego, edytor źródeł, popularyzator historii. Studiowała historię na uniwersytetach w Heidelbergu i w Paryżu, ekonomię w Ecole de Droit i w College de France. Następnie studiowała na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie u prof. S. Askenazego. W 1910 r. na podstawie pracy Wolność druku w Królestwie Polskim w latach 1815-1830 otrzymała dyplom doktora. Obok pracy naukowej prowadziła aktywną działalność oświatowa, (m.in. Towarzystwo Kultury Polskiej, Uniwersytet Ludowy, kursy dla dorosłych analfabetów). Należała wówczas do czołowych przedstawicieli polskiej inteligencji lewicowej i pozostawała pod silnym wpływem M. Koszutskiej, S. Sempołowskiej i T. Rechniewskiego. Jednocześnie pracowała jako nauczycielka w szkołach warszawskich. W latach 1918-1939 związana z Wyższą Wszechnicą Polską w Warszawie; prowadziła wykłady z historii Polski i powszechnej historii gospodarczej. Od 1926 r. prof. WWP. Jednocześnie od 1928 r. związała się z Oddziałem Łódzkim WWP. Należała do Rady Studium Społeczno-Oświatowego przy WWP. W 1933 r. habilitowała się w zakresie historii społeczno-gospodarczej na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy Górnictwo i hutnictwo w Królestwie Polskim 1815-1830. Jako docent podjęła pracę na UW, kierując w latach 1934-1939 Katedrą Historii Społeczno-Gospodarczej i Geografii Historycznej. W czasie okupacji działała w WWP, gdzie wykładała na tajnych kompletach i pełniła funkcję dziekana Wydziału Humanistycznego (do 1944). Po upadku powstania warszawskiego została wywieziona do obozu pracy w Berlinie. W 1945 r. przybyła do Łodzi, gdzie podjęła działalność w Komitecie Organizacyjnym Uniwersytetu Łódzkiego. Prof. zwyczajny - 1945. Przyczyniła się do powołania Instytutu Historii UŁ w 1948 r., była jego pierwszym kierownikiem (dyrektorem) - do 1952 r. Do 1952 r. kierowała Katedrą Historii Społeczno-Gospodarczej, następnie w latach 1952-1956 Zakładem Historii Gospodarczej i Społecznej, zaś w latach 1956-1958 była kierownikiem Katedry i Zakładu Historii Polski XIX i XX w. Przyczyniła się również do utworzenia w Łodzi PWSP i w latach 1946-1948 pełniła funkcję jej rektora. Do 1952 r. kierowała w PWSP Katedrą Historii Polski. Obok pracy naukowo-dydaktycznej w łódzkich uczelniach podjęła także pracę w Uniwersytecie Warszawskim, gdzie kierowała Katedrą Historii Polski Nowożytnej i Najnowszej (1952-1959) i Katedrą Historii Polski XIX i XX w. (1959-1961). Brała udział w pracach wielu komisji powoływanych przez ministrów, których celem było opracowanie nowych programów studiów historycznych, nowych programów nauczania historii w szkole i nowych podręczników. Była przewodniczącą Komisji Programowej oraz Komisji Ocen Książek Historycznych. W 1947 r. została powołana na przewodniczącą Ogólnopolskiego Komitetu Obchodów Stulecia Wiosny Ludów. Była redaktorką działu historycznego Wiedzy Powszechnej. Członek rzeczywisty PAN (od 1952), przewodnicząca Rady Naukowej Instytutu Historii PAN (od 1958), członek Prezydium PAN (1954-1958). Prezes (1953-1956) i wiceprezes (1947-1953) ZG PTH, prezes Oddziału Łódzkiego PTH w latach 1951-1953. Była członkiem czynnym i przewodniczącą II Wydziału ŁTN, członkiem ZG i przewodniczącą Sekcji Historii TWP. W 1961 r. została uhonorowana doktoratem honoris causa UŁ. W 1951 r. otrzymała Państwową Nagrodę Naukową I stopnia. Aktywna politycznie. Działaczka PPS (1904-1906) i PPS-Lewicy (1906-1918), parokrotnie więziona, sympatyzowała z KPRP. Aktywistka PZPR (od 1949), m.in. pracowała w Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR, w MOPR. Zaliczana jest do grona najwybitniejszych powojennych uczonych polskich w zakresie historii społeczno-gospodarczej. Była jedną z prekursorek tego kierunku badań w Polsce. Podstawowym kierunkiem pracy badawczej prof. Gąsiorowskiej była historia społeczno-gospodarcza XIX i XX w., polska i powszechna. Jej publikacje poświęcone były problemowi przejścia ziem polskich od gospodarki feudalnej do wielkokapitalistycznej - w procesie tym podkreślała dominującą rolę górnictwa i hutnictwa. Proces przemian społeczno-gospodarczych ziem polskich lokowała na tle podobnych procesów w innych krajach. W późniejszym okresie pracy naukowej podjęła badania nad dziejami struktury społecznej, w tym głównie klasy robotniczej. Podejmowała również prace poświęcone historii ruchów społecznych. Przedmiotem jej zainteresowań stały się także dzieje osadnictwa przemysłowego na ziemiach polskich, szczególnie w okręgu łódzkim. W wielu pracach odwoływała się do metodologii marksistowskiej. W latach powojennych deklarowała się jako zwolenniczka przebudowy polskiej historiografii w oparciu o charakterystyczną dla tej epoki stalinowską interpretację teorii materializmu historycznego. Do najważniejszych publikacji z tego zakresu należą: Górnictwo i hutnictwo w Królestwie Polskim 1815-1830 (1922); Polska na przelotnie życia gospodarczego (1764-1830) - 1922; Przemysł metalowy polski w rozwoju dziejowym (1929); Kapitalizm w rozwoju dziejowym (1946); Proces formowania się narodu burżuazyjnego w ramach kształtowania się stosunków kapitalistycznych w Polsce (1952); Proces kształtowania się klasy robotniczej na ziemiach polskich (1955); Górnicy i hutnicy w Królestwie Polskim 1864-1866 (1957); Z dziejów przemysłu w Królestwie Polskim 1815-1918 (1965). Praca N. Gąsiorowskiej Historia społeczno-gospodarcza Polski, [w:] Wiedza o Polsce (1932) była pierwszym ujęciem całości polskich dziejów gospodarczych. Badaczka była redaktorką wielu wydawnictw źródłowych, m.in.: W stulecie Wiosny Ludów 1848-1948 (t. I-V, 1948-1953); Materiały do historii miast, przemysłu i klasy robotniczej w łódzkim okręgu przemysłowym (t. I-III, 1957-1960); Źródła do dziejów rewolucji 1905-1907 w okręgu łódzkim (t. I-II, 1957-1964); Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich (t. I-III, 1961-1964). Innym ważnym nurtem jej zainteresowań były problemy nauczania historii. Publikowała prace dotyczące programów nauczania, projektowała i redagowała podręczniki. Okazjonalnie podejmowała również wiele innych tematów: dzieje ruchów niepodległościowych, biografistyka, aktualne problemy gospodarcze, zagadnienia z historii politycznej. Jej uczniami byli m.in. I. Ihnatowicz, W. L. Karwacki, W. Kula, J. Łukasiewicz.

( powrót do: "historia OŁ PTH" )




| Aktualności | Statut PTH | Władze OŁ PTH | Historia OŁ PTH | Sprawozdanie | Członkowie Honorowi | Deklaracja | Odczyty | Olimpiady Historyczne | Oferta Wydawnicza | Rocznik Łódzki | Dydaktyka historii | Koła terenowe | Galeria | Linki | Kontakt |