Marian Henryk Serejski



Wydarzenia z życia Oddziału i PTH
Treść statutu Polskiego Towarzystwa Historycznego
Informacje o aktualnych władzach Oddziału
Historia Oddziału Łódzkiego PTH
Sprawozdanie z działalności OŁ PTH za lata 2000-2003
Biogramy Członków Honorowych PTH z Łodzi
Wzór deklaracji członkowskiej Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje o odczytach historycznych i zebraniach
Informacje o olimpiadach i konkursach organizowanych przez PTH
Informacje o publikacjach Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje dotyczące Rocznika Łódzkiego
Artykuły i materiały dla studentów i nauczycieli związane z dydaktyką historii
Koła terenowe działające w ramach Oddziału Łódzkiego PTH
Galeria zdjęć dokumentujących działalność OŁ PTH
Adresy wybranych stron internetowych przydatnych historykom
Kontakt z Zarządem Oddziału Łódzkiego PTH
Jarosław Kita, Rafał Stobiecki
Słownik biograficzny
historyków łódzkich
Łódź 2000


       MARIAN HENRYK SEREJSKI (3 V 1897 Warszawa - 23 X 1975 Warszawa), mediewista, historyk historiografii. Studiował na Uniwersytecie Warszawskim, najpierw historię starożytną pod kierunkiem M. Kreczmara, następnie historię średniowieczną powszechną pod opieką M. Handelsmana. Od lat młodzieńczych związany z ruchem socjalistycznym; od 1916 r. działacz ZNMS; od 1918 r. członek PPS. Brał udział w tworzeniu Rad Delegatów Robotniczych w Płocku (1918), uczestniczył w powstaniach śląskich i akcji plebiscytowej (1920-1921). Po ukończeniu studiów (1922) podjął pracę jako nauczyciel historii w warszawskich gimnazjach żeńskich Łubieńskiej, Gaczeńskiej i Kacprowskiej. W szkolnictwie średnim pracował do 1934 r. W 1925 r. uzyskał doktorat na podstawie pracy Idea Imperium Romanum w Galii Merowińskiej, napisanej pod kierunkiem M. Handelsmana („Przegląd Historyczny”, 1925). Od 1929 r. prowadził zajęcia na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1927-1928 przebywał jako stypendysta PAU w Rzymie, zaś w latach 1934-1935 jako stypendysta Fundacji Rockefellera w Wiedniu (brał udział w seminarium A. Dopscha) i powtórnie w Rzymie. Habilitował się na UW na podstawie rozprawy Idea jedności karolińskiej. Studium nad genezą wspólnoty europejskiej w średniowieczu (1937). W lutach 1937-1939 pracował w Wojskowym Biurze Historycznym, przygotowując ekspertyzy i prace na potrzeby MSW i MSZ. W czasie II wojny, przebywał początkowo w Warszawie (zajmował się zabezpieczaniem przed Niemcami akt GISZ), a następnie na wsi w Lubelskiem. W 1940 r. aresztowany i osadzony w obozie w Oświęcimiu. Zwolniony w 1942 r. po długotrwałych zabiegach. Po powrocie organizował tajne nauczanie, współpracował z AK i BCh. Od 1945 r. związany z Uniwersytetem Łódzkim; od 1946 r. prof. nadzwyczajny, od 1956 r. prof. zwyczajny. Współorganizator Instytutu Historii UŁ (1948), kierownik Katedry Historii Społecznej Starożyności i Średniowiecza, od 1952 r. Katedry Historii Powszechnej. W latach 1948-1950 był dziekanem Wydziału Humanistycznego UŁ. W Łodzi pracował do 1965 r. Następnie związany Instytutem Historii PAN, do 1968 r. kierownik Zakładu Historii Historiografii, Po jego rozwiązaniu - Komisji Historii Historiografii PAN oraz Zakładu Historii Nauki i Techniki PAN. Na VII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich (Wrocław 1948) wszedł w skład Komitetu Organizacyjnego MZH. Członek Polskiego Towarzystwa Historycznego, w latach 1955-1958 wiceprezes ZG tej instytucji, wieloletni prezes Oddziału Łódzkiego PTH. W latach 1954-1966 redaktor serii I „Zeszytów Naukowych Uniwersytetu Łódzkiego”, współredagował wychodzące w Łodzi pisma: „Myśl Współczesna" i „Przegląd Nauk Historycznych i Społecznych”. Był członkiem Komitetu redakcyjnego „Kwartalnika Historycznego” i „Kwartalnika Historii Nauki i Techniki”. Zainicjował wydawaną przez PIW serię „Klasycy Historiografii Polskiej”. Laureat Nagrody Fundacji im. A. Jurzykowskiego (1971). Poglądy historyczne Serejskiego kształtowały się głównie pod wpływem M. Handelsmana i jego szkoły oraz S. Czarnowskiego. W jego dorobku naukowym można wyodrębnić dwa główne kręgi tematyczne. Pierwszy z nich związany jest z dziejami wczesnego średniowiecza. W okresie przedwojennym Serejski uprawiał pionierskie - nie tylko na gruncie polskiej historiografii - badania dotyczące świadomości politycznej wczesnośredniowiecznego społeczeństwa Europy Zachodniej. Podjął w nich, słabo w tamtym czasie znaną, problematykę idei jedności europejskiej. Poza wymienionymi już pracami do nurtu tego można zaliczyć następujące studia: Zagadnienia końca świata starożytnego (1929), Na pograniczu starożytności i średniowiecza (1930), Podstawy wytworzenia się wspólnoty europejskiej we wczesnym średniowieczu (1936) oraz popularnonaukową monografię Narodziny średniowiecznej Europy (1938, II wyd. 1949). Drugi krąg tematyczny dotyczy historii historiografii. Program badań w tej dziedzinie został przez Serejskiego sformułowany w referacie wygłoszonym na wrocławskim zjeździe historyków polskich (1948). W kręgu jego zainteresowań znalazły się dzieje historiografii polskiej od oświecenia do okresu międzywojnia. Opracował, mocno dziś już przestarzały, głównie w warstwie ocen. Zarys dziejów historiografii polskiej (t. 1-2, 1954-1956). Szczególnie wiele miejsca poświęcił postaci i poglądom J. Lelewela, ukazując nowatorstwo i oryginalność jego poglądów na tle historiografii europejskiej XIX w. (Joachim Lelewel. Z dziejów postępowej myśli historycznej - 1953; Koncepcja historii powszechnej Joachima Lelewela - 1958; Joachim Lelewel 1786-1861. Sa vie et son oeuvre - 1961; J. Lelewela odpowiedź na ankietę historyczną F. Guizota - 1962). Podsumowaniem tego nurtu badań był obszerny szkic Joachim Lelewel i jego szkoła zamieszczony w pracy Polska myśl filozoficzna i społeczna (t. I, 1973). Serejski zajmował się także myślą K.. B. Hoffmana, krakowską i warszawską szkołą historyczną. Drobniejsze studia wydał w zbiorze Przeszłość i teraźniejszość. Studia i szkice historiograficzne (1963). Opublikował antologię tekstów teoretyczno-metodologicznych Historycy o historii (t. I-II, 1963-1966). Syntetyczne spojrzenie na historiografię polską (głównie XIX w.) zawarł w pracy Naród a państwo w polskiej myśli historycznej (1973). Pionierski charakter miała jego praca Europa a rozbiory Polski. Studium historiograficzne (1970), w której przedstawił stosunek obcych historiografii do kwestii rozbiorów Rzeczypospolitej od końca XVIII w. do początków XX stulecia. Odrębne miejsce w twórczości Serejskiego zajmują pisane przez niego podręczniki i prace popularyzatorskie. Opublikował m.in.: Historia starożytna (cz. 1-2, 1929-1932); Historia powszechna na pierwszą klasą gimnazjalną (1933); Bizancjum (1947); Karol Wielki na tle swoich czasów (1959). Do grona jego uczniów należą m.in.: F. Bronowski (zm. 1992), A. F. Grabski (zm. 2000), A. Wierzbicki.

( powrót do: "historia OŁ PTH" )




| Aktualności | Statut PTH | Władze OŁ PTH | Historia OŁ PTH | Sprawozdanie | Członkowie Honorowi | Deklaracja | Odczyty | Olimpiady Historyczne | Oferta Wydawnicza | Rocznik Łódzki | Dydaktyka historii | Koła terenowe | Galeria | Linki | Kontakt |