Doc dr hab. Mieczysław Bandurka Powrót do strony głwnej



Wydarzenia z życia Oddziału i PTH
Treść statutu Polskiego Towarzystwa Historycznego
Informacje o aktualnych władzach Oddziału
Historia Oddziału Łódzkiego PTH
Sprawozdanie z działalności OŁ PTH za lata 2000-2003
Biogramy Członków Honorowych PTH z Łodzi
Wzór deklaracji członkowskiej Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje o odczytach historycznych i zebraniach
Informacje o olimpiadach i konkursach organizowanych przez PTH
Informacje o publikacjach Oddziału Łódzkiego PTH
Informacje dotyczące Rocznika Łódzkiego
Artykuły i materiały dla studentów i nauczycieli związane z dydaktyką historii
Koła terenowe działające w ramach Oddziału Łódzkiego PTH
Galeria zdjęć dokumentujących działalność OŁ PTH
Adresy wybranych stron internetowych przydatnych historykom
Kontakt z Zarządem Oddziału Łódzkiego PTH

Rocznik Łódzki
Tom L, 2003
Julian Baranowski


       MIECZYSŁAW BANDURKA (1927-2003).
Mieczysław Bandurka, wybitny historyk regionu łódzkiego i archiwista, współorganizator państwowej służby archiwalnej na terenie województwa łódzkiego, urodził się l czerwca 1927 roku w Czeremuszni koło Żółkwi w rodzinie krawca Aleksandra i Marii z domu Nieradka. Szkołę powszechną ukończył w Żółkwi.
Tam też zaczął uczęszczać do gimnazjum, które ukończył na kompletach tajnego nauczania w 1944 roku. Pod koniec tegoż roku, na skutek mordów UPA, wraz z rodziną opuszcza Żółkiew i przenosi się do Zbydniowa w województwie rzeszowskim. Po wyzwoleniu dalszą naukę podjął w Liceum Humanistycznym w Stalowej Woli, w którym w 1947 roku uzyskał świadectwo dojrzałości. W tym też roku rozpoczął studia historyczne i archiwalne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Ukończył je w 1951 roku uzyskując stopień magistra. Kolejne stopnie naukowe zdobył już jako pracownik Archiwum Państwowego w Łodzi. W 1967 roku na Uniwersytecie Łódzkim obronił pracę doktorską pod tytułem Walki chłopów okręgu łódzkiego w okresie rewolucji 1905-1907. Cztery lata później, w 1971 roku otrzymał nominację na samodzielnego pracownika naukowo-badawczego, a po reorganizacji tej grupy pracowników archiwalnych, został w 1973 roku docentem. W 1996 roku habilitował się na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu na podstawie pracy pod tytułem Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku. Cały okres pracy zawodowej i naukowej M. Bandurki związany był z Archiwum Państwowym w Lodzi. Pracę w nim podjął w 1949 roku jeszcze jako student praktykant, a zakończył w 1997 roku, jako emerytowany docent doktor habilitowany. Należy on do grona jego współorganizatorów. Pracę rozpoczął od przewożenia akt z Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim oraz przejmowania i gromadzenia akt miejscowych władz i urzędów administracji państwowej i samorządowej, jak również archiwaliów podworskich i pofabryczych. Po zakończeniu gromadzenia zasobu aktowego przystąpił do jego porządkowania. Z kilkunastu zespołów, które opracował i opatrzył wstępem, do najważniejszych należą; Rząd Gubernialny Piotrkowski 1864-1914; Urząd Wojewódzki Łódzki 1918-1939; Sąd Okręgowy w Łodzi 1918-1939; Sąd Okręgowy w Piotrkowie 1918-1939 i Sąd Okręgowy w Piotrkowie 1940-1944. Dla trzech ostatnich z ww. zespołów sporządził skorowidze: osób, miejscowości i przedmiotowe. Znajomość potrzeb użytkowników Archiwum w zakresie informacji o zawartości zasobu, w tym także wchodzących w jego skład poszczególnych zespołów, stała się dla Docenta inspiracją do opracowania i opublikowania na łamach czasopism regionalnych i specjalistycznych licznych artykułów źródłoznawczych. Z powszechnie znanych wymienić tu należy: Materiały do okresu 20-lecia międzywojennego w aktach Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi; Akta sądowe województwa łódzkiego z okresu międzywojennego dwudziestolecia; Materiały archiwalne do dziejów służby zdrowia w zasobie Archiwum Łódzkiego do 1914 r.; Materiały do dziejów architektury i urbanistyki w Archiwum Łódzkim; Źródła do dziejów oświaty łódzkiej. (Stan zachowania i możliwości wykorzystania); Odbicie stosunków narodowościowych, wyznaniowych i społecznych w Łodzi w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi itp. W tym zakresie do Jego szczególnych osiągnięć zaliczyć należy opracowanie i wydanie drukiem przewodnika po zespole Akta Miasta Łodzi do 1918 r. (Akta Miasta Łodzi [1471] 1794-1914 [1918]. Przewodnik po zespole) oraz redaktorstwo przewodnika po zasobie aktowym Archiwum Łódzkiego (Archiwum Państwowe w Łodzi. Przewodnik po zasobie archiwalnym). Innym, ważnym kierunkiem pracy naukowej Docenta były jego nowatorskie badania regionalne poświęcone dziejom oświaty, służby zdrowia, ruchu robotniczego. Rewolucji 1905-1907 oraz ustrojowi i organizacji władz i urzędów administracji ziem województwa łódzkiego w XIX i XX w. Oparte na rzetelnej bazie źródłowej, niejednokrotnie po raz pierwszy wykorzystanych archiwaliach, wniosły istotny wkład w rozwój wiedzy o Łodzi i regionie łódzkim. Z ponad 30 pozycji przykładowo można tu wymienić takie artykuły jak: Walka o oświatę i szkolnictwo polskie w rewolucji 1905-1907 r.; Pierwsze apteki społeczne w Łodzi, Udział chłopów okręgu łódzkiego w rewolucji 1905-1907 r.; Początki ruchu robotniczego w Łodzi (do 1918 r.) oraz książkowe wydanie Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku. Równie duże sukcesy osiągnął M. Bandurka w zakresie edytorstwa i popularyzacji źródeł archiwalnych. Był wydawcą i współwydawcą 11 zbiorów źródeł do historii Łodzi, Zgierza, Buntu Łódzkiego 1892 r., dziejów przemysłu Łodzi i okręgu łódzkiego, oświaty łódzkiej, kształtowania władzy ludowej w Łodzi i województwie łódzkim w 1945 r., do dziejów Uniwersytetu Łódzkiego i Politechniki Łódzkiej itp. Jako archiwista i długoletni kierownik życia naukowego Archiwum Łódzkiego był gorącym propagatorem popularyzacji zasobu archiwalnego poprzez organizowanie licznych, okolicznościowych wystaw, publikacje prasowe oraz uczestnictwo w sesjach naukowych organizowanych w Lodzi i okręgu łódzkim. Na łamach prasy regionalnej opublikował blisko 20 artykułów i informacji z zakresu historii i archiwistyki, na sympozjach naukowych wygłosił ponad 30 referatów i komunikatów. Był też autorem i współorganizatorem 28 okolicznościowych wystaw zorganizowanych samodzielnie przez Archiwum Łódzkie i podległe mu oddziały terenowe, bądź we współpracy z miejscowymi muzeami i innymi placówkami kulturalno-oświatowymi. Z ciekawszych ekspozycji, które spotkały się z dużym zainteresowaniem miejscowych społeczności należy wymienić: Siedem wieków Łodzi; Kobieta łódzka w pracy i walce; Rzgów w dokumencie archiwalnym; Lodziana - zabytki związane z historią miasta; Droga łodzian do niepodległości; Zgierz w dokumencie; Rewolucja 1905-1907 w Łęczycy i powiecie łęczyckim; Dokumenty pierwszych dni wolności; 50 lat powszechnej oświaty w Łodzi; Z dziejów medycyny i farmacji łódzkiej, itp. Swym bogatym doświadczeniem w badaniach regionalnych i popularyzacji zasobu archiwalnego dzielił się z młodszymi kolegami. Wielu z nich jest obecnie kontynuatorami tej działalności. Młody pracownik zawsze mógł liczyć na jego cenną i życzliwą pomoc. Doceniając zaangażowanie i zasługi M. Bandurki, w dziele ochrony, opracowania i popularyzacji archiwalnych świadectw naszej przeszłości. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych powoływała Go w skład różnych komisji i zespołów naukowo-badawczych. Był m. in. członkiem Centralnej Komisji Oceny Dokumentacji Archiwalnej, zespołu problemowego Informatyka i archiwa, przewodniczącym zespołu międzyarchiwalnego Metody opracowania akt sądowych XIX i XX wieku oraz stałym konsultantem w sprawach metodycznych Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Za tę szeroką działalność zawodową został Docent jako jeden z pierwszych wyróżniony honorową odznaką "Za zasługi dla archiwistyki". Jako znany i ceniony archiwista i badacz regionalny zapraszany był do udziału w pracach rad muzealnych: Muzeum Historii Miasta Łodzi, Muzeum Ruchu Rewolucyjnego w Łodzi oraz Muzeum Oświaty Łódzkiej. Tego ostatniego, utworzonego w 1983 roku, był współorganizatorem i współautorem licznych wystaw. Z pracą zawodową i naukową doc. M. Bandurki w dużym stopniu wiąże się jego działalność polityczno-społeczna. W latach 60 został członkiem Stronnictwa Demokratycznego, a następnie przewodniczącym Komisji Historycznej KŁ SD. Z ramienia tej partii został też wybrany posłem na Sejm IX Kadencji (1985-1989). Ponad 15 lat był członkiem Komisji Historycznej Okręgu Łódzkiego Związku Nauczycielstwa Polskiego, a przez 10 lat przewodniczącym Komisji Archiwalnej Zarządu Głównego ZNP. Od 1958 roku był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny, od 1962 roku Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, oraz Towarzystwa Przyjaciół Łodzi. Tego ostatniego był długoletnim członkiem Zarządu, a przez dwie przedostatnie kadencje jego wiceprzewodniczącym. W 1987 roku w dowód uznania za działalność naukową został przyjęty w poczet członków Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Doc. M. Bandurka szczególnie duże zaangażowanie wykazał w pracy Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Zapisał się do niego w 1950 roku. Od 1956 roku był długoletnim członkiem jego Zarządu, w latach 1987-1994 wiceprzewodniczącym. Za długoletni i aktywny udział w pracy tego Towarzystwa uchwałą Walnego Zjazdu Delegatów w Szczecinie we wrześniu 2000 roku został jego honorowym członkiem. Za pracę zawodową, naukowe osiągnięcia, jak i aktywną działalność społeczno-polityczną uhonorowano Go w 1985 roku Nagrodą Miasta Łodzi oraz licznymi odznaczeniami państwowymi i resortowymi w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Honorową Odznaką "Za zasługi dla archiwistyki". Zmarł 17 czerwca 2003 roku, po długoletniej chorobie. Pogrzeb, w którym wzięło udział liczne grono najbliższych przyjaciół i współpracowników, odbył się 21 czerwca 2003 roku na cmentarzu katolickim na Dołach w Łodzi. Bibliografia ważniejszych prac drukowanych doc. dra hab. Mieczysława Bandurki znajduje się w Roczniku Łódzkim, T. XLVIII, s. 42-46.

( powrót do: "członkowie honorowi" )




| Aktualności | Statut PTH | Władze OŁ PTH | Historia OŁ PTH | Sprawozdanie | Członkowie Honorowi | Deklaracja | Odczyty | Olimpiady Historyczne | Oferta Wydawnicza | Rocznik Łódzki | Dydaktyka historii | Koła terenowe | Galeria | Linki | Kontakt |